Ευαγγελία Τσαγκαράκη, Σφραγίσματα με παραστάσεις ανθρώπινων μορφών: Συμβολή στη μελέτη του διοικητικού συστήματος της νεοανακτορικής Κρήτης (διδακτορική διατριβή).
Σελίδες: 428
ISSN: 1105-5022

Από τον πρόλογο της Καθηγήτριας της Προϊστορικής Αρχαιολογίας στο Α.Π.Θ. Αγγελικής Πιλάλη, εισηγήτρια της διδακτορικής διατριβής, παραθέτουμε:

[...] Η παρούσα μελέτη πραγματεύεται τα πήλινα σφραγίσματα με παραστάσεις ανθρώπινων μορφών που έχουν βρεθεί στην Κρήτη και χρονολογούνται στη Νεοανακτορική Περίοδο. Συγκεκριμένα, αναλύονται 128 τέτοιου είδους σφραγιστικά μοτίβα, τα οποία απαντούν σε 697 πήλινα σφραγίσματα, προερχόμενα από οκτώ νεοανακτορικές θέσεις, διαφορετικού οικιστικού χαρακτήρα: επαύλεις, αγροικίες, οικίες πόλεων και ανάκτορα.

Το θέμα των νεοανακτορικών σφραγισμάτων έχει απασχολήσει πολλούς μελετητές της Μινωικής Αρχαιολογίας ήδη από την εποχή του Arthur Evans και υπάρχει μια πλουσιότατη σχετική βιβλιογραφία. Θεμελιώδες έργο στο πεδίο έρευνας των προϊστορικών σφραγισμάτων και σφραγίδων αποτελεί η σειρά Corpus der minoischen und mykenischen Siegel (CMS), η οποία και υπήρξε η κύρια πηγή αναφοράς για το υλικό του βιβλίου αυτού. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στις περισσότερες μελέτες η σφραγιδογλυφία εξετάζεται, κυρίως, από άποψη τυπολογίας και στιλ, ενώ η σφραγιστική εικονογραφία έχει απασχολήσει σε επίπεδο συγκριτικών τυπολογικών παρατηρήσεων και απλών υποθετικών ερμηνειών. Ωστόσο, την τελευταία δεκαετία -με την επιρροή της Θεωρητικής Αρχαιολογίας- η μινωική σφραγιδογλυφία συσχετίστηκε με τα κοινωνικά συμφραζόμενα και εντάχθηκε στη λειτουργία του διοικητικού συστήματος. Ειδικότερα, τα σφραγίσματα ως εργαλεία διοίκησης έδωσαν αφορμή να προχωρήσει η συζήτηση για το γεωπολιτικό τοπίο της νεοανακτορικής Κρήτης και να ανασκευαστούν πολλές από τις καθιερωμένες απόψεις που αφορούν στη μορφή του ανακτορικού συστήματος και στη λειτουργία των ανακτόρων και, ιδιαίτερα, του ανακτόρου της Κνωσού. Έτσι, π.χ., η διοικητική κατάτμηση του νησιού και ο συμβολικός ρόλος της Κνωσού, καθώς και των άλλων κέντρων εξουσίας, προβάλλονται ιδιαίτερα στο πλαίσιο αυτής της συζήτησης.

Όπως αναφέρεται και στον τίτλο του βιβλίου, η κ. Ευαγγελία Τσαγκαράκη επικεντρώνεται σε μια συγκεκριμένη ομάδα σφραγισμάτων, αυτά που φέρουν παραστάσεις με ανθρώπινες μορφές. Η ομάδα αυτή αποτελεί μια ενδιαφέρουσα κατηγορία, αν λάβουμε υπόψη μας ότι η μινωική εικονογραφική τέχνη σπάνια αποδίδει την ανθρώπινη μορφή. Είναι δε αξιοσημείωτο ότι αυτή εμφανίζεται, κυρίως, στις κνωσιακές τοιχογραφίες και είναι ενταγμένη σε θρησκευτικά -συμβολικά συμφραζόμενα.

Η κ. Ευαγγελία Τσαγκαράκη, επηρεασμένη από τις νέες τάσεις της Μινωικής και, γενικότερα, της Θεωρητικής Αρχαιολογίας, αντιμετωπίζει το θέμα πολυεπίπεδα και μέσα από μια ολιστική προσέγγιση. Έτσι, ως απώτερος στόχος τίθεται η πληρέστερη κατανόηση της λειτουργίας των σφραγισμάτων μέσα στο νεοανακτορικό διοικητικό σύστημα της Γραμμικής Α Γραφής, καθώς και η διερεύνηση του ρόλου της συγκεκριμένης σφραγιστικής εικονογραφίας σε αυτό. Στοιχεία, που αναμφίβολα συμβάλλουν στην ανασύνθεση των βασικών όψεων της διοικητικής οργάνωσης κατά τη Νεοανακτορική Περίοδο. [...] 

Η δημοσίευση της διδακτορικής διατριβής της κ. Ευαγγελίας Τσαγκαράκη, η οποία πραγματεύεται με σύγχρονη μεθοδολογική προσέγγιση ένα σημαντικό κεφάλαιο της Μινωικής Αρχαιολογίας, θα δώσει τη δυνατότητα να δημοσιοποιηθεί μια επιστημονική μελέτη στη διεθνή κοινότητα και θα συμβάλει στο να συνεχιστεί μια γόνιμη επιστημονική συζήτηση, που αφορά στην ανασύνθεση του διοικητικού και πολιτικού συστήματος της μινωικής Κρήτης. Επιπλέον, το βιβλίο αυτό θα αποτελέσει ένα βασικό εγχειρίδιο για τους Έλληνες ερευνητές, εφόσον η πλειοψηφία των σχετικών δημοσιεύσεων είναι ξενόγλωσση. [...]

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

• ΠΡΟΛΟΓΟΣ, σελ. 5-8
• ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ-ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ, σελ. 9-11
• ΕΙΣΑΓΩΓΗ, σελ. 13-29
• ΜΕΡΟΣ Α
• ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΤΥΠΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ ΝΕΟΑΝΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΣΦΡΑΓΙΣΜΑΤΩΝ: σελ. 31-86
• i) "Σφραγίσματα με επίπεδη βάση", σελ. 35-45
• ii) "Σφραγίσματα με μία οπή ανάρτησης", σελ. 46-56
• iii) "Σφραγίσματα με δύο οπές", σελ. 56-62
• iv) Noduli, σελ. 62-71
• v) Δισκία, σελ. 71-79
• vi) "Σφραγίσματα αντικειμένων", σελ. 79-83
• vii) Ετερόκλητα διοικητικά τεκμήρια, σελ. 83-84
• ΜΕΡΟΣ Β
• ΝΕΟΑΝΑΚΤΟΡΙΚΑ ΣΦΡΑΓΙΣΜΑΤΑ ΜΕ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΜΟΡΦΩΝ: σελ. 87-151
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α: Γεωγραφική και χωρική κατανομή, σελ. 89-151
• Α.1. Αγ. Τριάδα, σελ. 90-99
• Α.2. Γουρνιά, σελ. 99-106
• Α.3. Κάτω Ζάκρος, σελ. 106-116
• Α.4. Κνωσός, σελ. 116-128
• Α.5. Παλαίκαστρο, σελ. 128-133
• Α.6. Πύργος Μύρτου, σελ. 133-136
• Α.7. Σκλαβόκαμπος, σελ. 136-139
• Α.8. Χανιά, σελ. 140-146
• Α.9. Συμπεράσματα, σελ. 146-151
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β: Τυπολογία σφραγισμάτων, σελ. 153-177
• Β.1. Παρουσίαση και ανάλυση των δεδομένων, σελ. 153-174
• Β.2. Συμπεράσματα, σελ. 175-177
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ: Τύποι σφραγίδων, σελ. 179-214
• Γ.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις, σελ. 179-182
• Γ.2. Παρουσίαση και ανάλυση των δεδομένων, σελ. 182-202
• Γ.3. Οι λεγόμενες "Look-alike " σφραγιστικές επιφάνειες με ΠαρΑνΜ, σελ. 203-206
• Γ.4. Σχέση σφραγίδας και χρήστη, σελ. 206-207
• Γ.5. Συμπεράσματα, 207-214
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ: Οι παραστάσεις με ανθρώπινες μορφές, σελ. 215-279
• Δ.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις, σελ. 215-216
• Δ.2. Γεωγραφική κατανομή του συνόλου, σελ. 216-227
• Δ.3. Τα είδη των παραστάσεων: Κατανομή και ερμηνευτική προσέγγιση, σελ.. 227-272
• Δ.3. α) Σκηνές ταυροκαθαψίων, σελ. 227-234
• Δ.3. β) Παραστάσεις ανθρώπινης μορφής και ζώου, σελ. 234-240
• Δ.3. γ) "Λατρευτικές" σκηνές, σελ. 240-246
• Δ.3. δ) Παραστάσεις μεμονωμένων ανθρώπινων μορφών, σελ. 246-250
• Δ.3. ε) Σκηνές πομπών, σελ. 250-253
• Δ.3. στ) Σκηνές πάλης/μονομαχίας, σελ. 254-256
• Δ.3. ζ) Σκηνές κυνηγιού, σελ. 256-259
• Δ.3. η) Παραστάσεις ανθρώπινης μορφής σε βάρκα, σελ. 259-260
• Δ.3. θ) Σκηνές άρματος με αρματηλάτη, σελ. 261-262
• Δ.3. ι) Σκηνές με δύο ανθρώπινες μορφές σε ασαφή δραστηριότητα, σελ. 262-264
• Δ.3. κ) Λοιπές παραστάσεις, σελ. 264-272
• Δ.4. Συμπεράσματα, σελ. 272-279
• ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε: Η συμβολή της μελέτης στην ανασύνθεση του διοικητικού-πολιτικού συστήματος, σελ. 281-312
• ΜΕΡΟΣ Γ
• ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ, σελ. 315-377
• ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ, σελ. 379-383
• ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΕΝΤΟΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ, σελ. 384
• ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ, σελ. 385-417
   
   

< Prev		Next >